The Orbis of Wine

Gewetenloosheid lijkt zo stilaan een noodzakelijke karaktertrek geworden voor wie een one-way ticket wil bemachtigen richting politieke naam en faam binnen Europese context. Wat je achterban daarvan denkt, eens je netjes vastgegespt bent in je zitje richting succes, zal je maar worst wezen. Welke gevolgen je beslissingen zullen hebben voor de personen die je eigenlijk vertegenwoordigd en dus hoort voor te staan, wil je liever niet onder ogen zien. En hetgeen je in feite aanvangt met het geld dat de belastingbetaler je toevertrouwt omdat hij ervan overtuigd is dat je daarmee zal investeren in algemeen welzijn, kan of wil je alleen maar laten afhangen van politieke salonfähigkeit, particratisch gesjacher of zitjesjacht. De vinger aan de pols leggen en even verder kijken dan het korte gewin reikt ... neen, dat is niets voor jou.

1. Politics stop at the rim of the glass?
Als geboren Belgen kennen we zulk een houding maar al te goed. Bij elke verkiezingsronde (en in België zijn er dat nogal wat) je kans wagen staat zo ongeveer gelijk aan wat politiek correct geblaat verkopen en schaamteloos wat kritiek uit de oppositie napraten. Dat verzekert je immers een zo gegeerd politiek mandaat. Wat je tijdens dat mandaat doet zal zeker niet zijn wat je met gefronste wenkbrauwen en geheven vuist hebt aangekondigd tijdens de verkiezingswedloop, maar wel datgene dat je nog enkele jaartjes langer op datzelfde, of beter nog, op een wat gunstiger zitje weet te verankeren.
Elders is het niet anders. Kijk maar naar het Duitsland van vandaag. Nee, over het terug binnenhalen van DHL wil ik het niet hebben, noch over de toch wat verdacht protectionistisch aandoende strategische beslissingen die genomen werden in het Opel/GM-dossier ... . Dit is een wijnblog. Een wijnblog die wijn weliswaar terug wil plaatsen in zijn context en zo opnieuw bespreekbaar wil maken, maar daarbuiten helemaal niet de pretentie heeft politieke analyses of maatschappijkritische stellingnames te gaan verkondigen. Dat gebeurt elders al genoeg. Politics stop at the rim of the glass, las ik ooit ergens en dat had maar best al te waar mogen zijn. Enfin, ik wil het anders formuleren: ik zou het een bevrijding vinden, mocht het zo zijn.
Politieke bemoeienis en politiek discours stoppen spijtig genoeg niet aan de rand van een kristallen kelk, de drempel voor dat beetje vluchtige verwondering dat wij wijnliefhebbers zo gretig en tegelijkertijd met zoveel schroom telkens opnieuw willen beleven. Dat mag nog maar eens blijken uit wraakroepend nieuws dat ons sinds een half jaar uit Duitsland ter ore komt. Uit Duitsland nog wel, dat wijnland waarvoor mijn wijnliefde emotioneel zo diep reikt, dat ik er maar met moeite over kan schrijven of spreken. Het gaat hier over een recente beslissing van de Duitse overheid die zowat elke wijnliefhebber tegen de borst zou moeten stoten: de bouw van de Hochmoselübergang, een meer dan 160 m hoge en 1,7 km lange brug die, als belangrijkste onderdeel van de A50, de vanuit Oost-België komende autoweg A60 (A25 in België) en de A1 zou verbinden met de A61 aan de andere kant van het Moezeldal. De Hochmoselübergang zou daarbij het strategische punt worden in een tweede Europese dwarsverbinding (naast de E42) tussen de Belgische Noordzeehavens - of waarom dacht u van dit grootse project nog steeds niets vernomen te hebben via onze onafhankelijke Belgische nieuwszenders? - en het Rhein-Maingebied.
Op zich is zo'n brug natuurlijk geen kwaad gegeven, maar spijtig genoeg loopt ze dwars door één van de mooiste uitzichten van de Moezelvallei en bedreigt haar aanleg het verderbestaan van - wat mij betreft - de allermooiste Rieslingwijngaarden ter wereld. De Duitse Bundes-overheid en het Staatsbestuur van Rheinland-Pfalz, met op kop zijn minister-president Kurt Beck waarvan beweerd wordt dat hij dit project slechts vanonder het stof haalde uit louter politiek-strategische overwegingen (lees: om er persoonlijk gewin uit te halen), drukken de bouw van deze brug door op basis van economische argumenten. Er zou met deze brug een derde verbinding tussen het Duitse hinterland en de grote Noordzeehavens ontstaan, er zouden extra arbeidsplaatsen gecreëerd worden, men zou de slabbakende luchtvaarttrafiek op de nabijgelegen (cargo)luchthaven Frankfurt-Hahn terug kunnen aanzwengelen en bovendien zou de economie van de Moezelvallei een nieuwe impuls krijgen. De locale bestuurders betwijfelen dat en onafhankelijke onderzoeken (uitgevoerd door o.a. enkele nabijgelegen universiteiten) tonen aan dat, zeker in de huidige economische constellatie, de aanleg van de brug en haar toevoerwegen met zekerheid een aderlating van ongetwijfeld meer dan de geraamde 270 miljoen euro betekent. Maar niets meer. Alle studies wijzen uit dat de voorgespiegelde economische voordelen slechts trillende lucht voor de zon zijn. De argumenten die de Duitse overheden opvoeren werden deskundig ontmaskerd als halve waarheden omgeven met een retorisch sausje dat de Mamon van onze geheiligde Economie wel na staat, maar verder alleen een dolzinnig doordrijven van een reeds in de jaren '70 - in een vergelijkbare economische situatie als de hedendaagse - gekelderd project is. De arrogantie gaat evenwel zover, dat men zonder duidelijke kennisgeving of overleg al begonnen is met de aanleg van de toevoerwegen. De brug zal er dan wel vanzelf op volgen, zo lijkt men te redeneren.

2. Purperen strategie.
Wat erger is dan het weer maar eens slaafs knielen voor het offeraltaar in de hoogmis van onze Heilige Economie, is wel de totaal onverschillige hou- ding van de politici die dit plan doordrukken. Gegronde kritiek wordt niet beantwoord, de pers wordt haast niet te woord gestaan, actiegroepen worden simpelweg genegeerd en ernstige studies worden doodgezwegen. We kennen het liedje: in ons eigen land is men daar kampioen in. Ik noem het maar de purperen strategie, u weet wel, een politieke strategie die ingevoerd werd door een charmant heerschap dat toch zo overtuigend pleitte voor een open communicatie met de burger. Van hypocrisie gesproken ... . Jammer dat dit archi-Belgisch politiek virus zich blijkbaar ook uitbreidde tot Duitsland.
Naar de wijnboeren zelf, de grootste verliezers in dit hele project, wordt al helemaal niet geluisterd. Op de afbeelding hierboven kan u zeer duidelijk zien welke wijngaarden bedreigd worden door de aanleg van de Oostelijke toevoerweg voor de brug: zowat alle grote Moezelcru's zullen invloed ondergaan van de voorbijrazende drukte boven op de heuvelrug. Ik heb het dan niet alleen over de evidente vervuiling die deze autostrade met zich zou meebrengen, maar ook en vooral over de nefaste gevolgen die de constructie van deze weg zal hebben op de ecologie en de waterhuishouding van de onderliggende wijngaarden. Voor de aanleg van deze autobaan moeten immers een enorme hoeveelheid bomen het veld ruimen. Dat heeft vanzelfsprekend een niet te onderschatten invloed op het broze ecosysteem van de Moezelvallei. Natuurlijke evenwichten die gedurende meer dan 2000 jaar hun weldaad bewezen voor de plaatselijke wijnbouw, worden grondig verstoord en absoluut zeker onherroepelijk beschadigd. De aanleg van de brug en het neermaaien van het woud zou de natuurlijke, gunstige luchtstromen in de vallei verstoren. Tenslotte zou ook de waterhuishouding van zowat alle onderliggende wijngaarden in gevaar komen.
Het bovenliggende woud kan gezien worden als een vochtreservoir dat er niet alleen voor zorgt dat tijdens hevige regens het water niet ongecontrolleerd van de hellingen afraast en zo heel wat wijngaarden stelselmatig zou eroderen, maar dat er ook tijdens bijzonder droge periodes (denk aan de zomer van 2003) genoeg vocht beschikbaar blijft voor de lager aangeplantte wingerds. Je zou denken dat deze vaststelling, die de bedreiging voor het voortbestaan van enkele van de meest geroemde wijnen van Duitsland toch redelijk duidelijk maakt, de heren en dames politici aan het denken zou moeten zetten, maar niets is minder waar. Dit sterke argument werd door een geologisch onderzoek in opdracht van de beslissende overheid - wat dacht u? - botweg van tafel geveegd als klinkklare onzin. Een slag in het gezicht van heel wat wijnboeren. Doch, ik weet niet hoe dat met u zit, maar ik vermoed dat wijnboeren als Dr. Loosen, J.J. Prüm, Markus Molitor, Willi Schaefer e.d. hun eigen terroir wel kennen en nog geen klein beetje veel geologisch onderzoek hebben laten uitvoeren alvorens stokken opnieuw aan te planten of bepaalde teeltmethodes toe te passen. Logisch, niet? Maar neen, de heren politici weten dat natuurlijk veel beter: purperen strategie ... behandel je gesprekpartner als een onwetend kind dat niet beseft waar het over spreekt en ga zo rustig verder met je Macchiavellistische schaakspel.

Hugh Johnson - met gebroken stem - over de gruwel van de Hochmoselübergang.

3. Miserere.
Ik word wanhopig van zulke onheilspellende berichtgevingen, zeker als ze gaan over de bedreiging van één van de weinige dingen die een mens onomwonden, pretentieloos, maar zo diepgaand genot verschaffen. Want dat doet Moezelriesling in al zijn facetten. Van de eenvoudigste drinkwijntjes, die je met veel plezier ontkurkt op een prille lentedag en met enkele gelijkgestemde zielen onder een zorgeloos gelach achteroverklokt als aperitief, tot de meest sprituele en complexe wijnen, die ondanks hun stralende lichtvoetigheid wel de wijsheid van de wereld lijken te bevatten. Grote Moezelriesling is voor mij als een gotische kathedraal: hemelbestormend groots en tegelijkertijd toch zo vederlicht, filigraan bijna, fragiel  en doorzichtig als de vingertjes van een pasgeboren kind. Het is één van de weinige wijnen waarbij ik mezelf kan verliezen in een misschien wel mystieke ervaring en met van ontroering vochtige ogen nog slechts woordeloos voor me uit kan zitten staren.

Waarom moet alles wijken voor de Mamon van de Heilige Economie? Waarom zijn mensen toch zo goed in het vernielen en bezoedelen van hetgeen hen het hoogste genot verschaft?

Meer en veel diepgaander informatie over dit megalomane project vind je op de website van de B50Neu-actiegroep, German Wines Direct en de site van Jancis Robinson. Lees ook de (onbeantwoorde) open brief die wijnschrijfster Sarah Washington aan Angela Merkel stuurde.