The Orbis of Wine

Hebt u het gemerkt? Vast wel. Waarom schrijft Amaronese deze keer niet over de supermarktwijnfestivals? Ze slaan je overal met de rijkelijk gekleurde en van promoties bulkende foldertjes om de oren, maar nee, op de meeste blogs worden de festivals nogal koel bejegend. Een lijstje met de data en daar blijft het meestal bij. Waar zijn die laaiende verslagen van wilde jachtavonturen en een mooie buit - de ene al fantastischer dan de andere - gebleven?

1. De wijnfestivals van weleer.
Wel, ik weet het ook niet. De wijnfestivals moeten zo ongeveer halfweg geweest zijn toen ik merkte dat ze volop bezig waren. Slechte timing, zo weet de goede festivalganger, want als je wat moois wil binnenhalen, dan moet je liefst vroeg uit de veren. Tja, dat komt er nu eenmaal van als je voor je werk tegen een sneltempo artikels moet verbouwen voor de al even onvermijdelijke als onverbiddelijke deadlines en tegelijkertijd ook nog eens in real life je huis aan het verbouwen bent. Tekstje plakken daar, zakje cement smeren hier, zinnen schrappen elders en tegels afkappen nog ergens anders. Veel tijd schiet er dan niet meer over om je met de alledaagse dingen des levens bezig te houden. Alledaagse dingen des levens?! Ja, inderdaad, want ik herinner me nog goed hoe ik enkele jaren geleden met ongeduld op de eerste wijnfolders zat te wachten als een kind enkele dagen voor 6 december. Dat was een onderdeel van het true and confessed wijnliefhebber zijn. Traditiegetrouw ging dan ook elk jaar zo ongeveer de helft van mijn wijnbudget de kassa's van Cora, Carrefour, Delhaize en Auchan in.
Mooie dingen heb ik ook van de winkelwagen de koffer in gesleurd. Waar is de goede oude tijd van de Bordeaux-cru's aan idiote prijzen? Montrose, Cos d'Estournel, Sociando-Mallet, Léoville-Barton en zo meer aan een prikje. Met de hele kist gingen die de kelder in (of toch bijna). Af en toe flikkerde je nog eens een Sjapoetjeetje in de kar en als je chance had waren er ook nog wat Nicolas Potels voor de grabbel. Mooie tijden waren dat. Wij vonden het dan ook een eer dat we via een blog heel wat andere wijnliefhebbers konden attent maken op die vele buitenkansjes die zo voor het rapen lagen.

2. De Savennières die zijn kat stuurde.
Wat zijn de tijden veranderd! Als ik de foldertjes doorblader, word ik er zwaarmoedig van. Die mooie Bordeaux - zelfs voor iemand die geen overtuigde Bordeaux-liefhebber is - zijn ofwel helemaal onvindbaar in de folders, ofwel staan ze netjes opgelijst links, met torenhoge prijzen rechts en daartussenin, in pietluttig klein gedrukte lettertjes, het aantal flessen dat voorradig is. Schamele hoeveelheden meestal, die dan ook nog eens helemaal niet in de winkel blijken te liggen of op slinkse wijze gekaapt werden vooraleer de eerste klant er de hand op kon leggen (jaja, dat is een cliché, maar ik heb het dit jaar wéér weten gebeuren). Kon je de afgelopen twee jaar nog een zijdelings sprongetje wagen naar heel andere Franse appellaties - want het moet gezegd: de wijnfestivals blijken toch een voor nagenoeg 90% door Franse wijnen gedomineerde kermis - , dan kwam je er zelfs op dat vlak dit jaar nogal bekaaid vanaf. Povere coöperatievenwijntjes uit de Elzas, wat weinig zeggende wijnen uit de Loire in wat schrale Rhône-haantjes zonder veren. Zelfs die occassionele Savennières die je vroeger wel eens vond in Carrefour of Auchan, stuurde zijn kat.
Man, wat is er toch aan de hand in de wijnafdelingen van onze supermarkten? Bladzijde na bladzijde omslaand, zie ik net als vroeger wel voor het merendeel Bordeaux-wijnen de revue passeren. Dat is altijd zo geweest. Om twee redenen: Bordeaux is nu éénmaal een marketing-wonder. Net omdat er in grote letters Bordeaux op de fles prijkt, verkoopt ze doorgaans beter dan gelijk welke andere fles. Anderzijds is het ook de klant die er om vraagt, toch wanneer we spreken over de doorsnee Belgische wijnliefhebber. Die vindt Bordeaux nog steeds de absolute top. Wat me dan wel opvalt is dat er uit het topsegment cru classés heel wat minder gevestigde waarden in de catalogus staan. De helft is zowat verdwenen wanneer je het aanbod vergelijkt met dat van enkele jaren terug. Vreemd, of toch niet?
De reden voor het stilletjes verdwijnen van de vloot grand vins is niet ver te zoeken: de cru's zijn simpelweg exorbitant duur geworden. Heel wat cru classés halen prijzen die ver buiten het bereik van de gewone wijnliefhebber liggen. Wat doe je dan als wijninkoper van een supermarktketen? De cru classés zijn duur in aankoop, je krijgt er minder van vast en je klanten morren, want je prijszetting mikt ver boven de verwachtingen. Hoe ga je te werk? Verander je je aankoopstrategie? Blijkbaar helemaal niet. Als je door de foldertjes bladert, lijkt er immers niets veranderd. Het percentage Bordeaux is hetzelfde gebleven, alleen ligt de verdeling over de verschillende appellaties – en daarmee doorgaans verbonden kwaliteitsniveaus – anders. Wat meer generische Bordeaux, Bordeaux Superieur, Médoc en Haut-Médoc. Daar houdt het mee op. Goed wetende dat het een fabeltje is - er liggen nog miljoenen perfect beminnelijke flessen 2004 en 2006 te wachten op verkoop - , speel je de kaart van de schaarsheid van de grand cru’s uit door het aantal flessen in voorraad te vermelden. Een nogal platte rechtvaardiging van de prijszetting me dunkt.

3. Cijfertjes en statistiekjes, maar 'wijn'?
Mij werd het allemaal wat duidelijker toen ik een jaar geleden sprak met de aankoper van één van de grote supermarktketens in België. Ik vroeg de man rechtuit naar de manier waarop hij omging met de fabuleus prijzige 2005 en de berichten over 2006 in Bordeaux. Pasten de sterke prijsstijgingen wel in de kraam van een supermarkt? Hoe zouden supermarkten proberen toch hun sterke positie als één van de belangrijkste verdelers van de cru classés trachten te behouden? Het antwoord was nogal simpel voor hem: niks waar we ons zorgen over moesten maken. Dat zou wel besproken worden op het moment dat de wijnen ingekocht werden. Ik moet verbaasd gekeken hebben. Werd er niet gewerkt met een aankoopstrategie dan, een plan dat van op voorhand uitgetekend werd? Op mijn vragende blik werd gereageerd met een stroom cijfers, voorspellingen en balansen. Statistisch gezien was het zus en zo, qua winsten zou het dit en dat betekenen. Ja ... maar, vroeg ik, hoe garandeert u dat u met een kleiner budget – we hadden het net ervoor over de crisis gehad – toch dezelfde kwaliteit binnenhaalt, want dat is nu toch net waar uw wijnfestival voor bekend staat bij de wijnliefhebber, niet?
Een vraag waar ik geen antwoord op kreeg, of toch slechts een zijdelings antwoord: enkel de cijfers bleken van belang te zijn. Slechts het zakencijfer aan het eind van het festival moest hetzelfde of beter zijn. Ik kon er alleen maar uit opmaken dat er enkel naar de zakencijfers gekeken wordt en naar marketing- en/ of financiële strategieën om die cijfers netjes te houden. Als we dan door de foldertjes van het laatste wijnfestival bladeren, dan zien we dat dat klopt: niets veranderd aan de inhoud, wel aan de prijzenbalans. En dat is nu net het probleem: heel wat wijnliefhebbers zijn wat anders gaan zoeken dan hun geliefde cru classés na de sterke prijsstijgingen van 2005 en 2006, maar dat anders – dat ze zowel binnen als buiten de supermarkt hebben ontdekt – vinden ze niet terug in die foldertjes. Het aanbod is afgenomen in volume en dan ook nog eens verschraald in diversiteit. Meer Bordeaux met minder x-factor en minder lekkere wijnen uit andere appellaties. Zeker na de onheilsberichten over Bordeaux 2007, loop je daar niet bepaald een homerun mee bij de vaste festivalganger, want die vindt zijn gading simpelweg niet.

4. Delete dat Excell-bestandje, a.u.b.!
Ga eens op zoek naar de betere Bordeaux uit kleinere appellaties. In de Côtes de Blaye, Côtes de Bourg, Côtes de Castillon, of de satelietappellaties van Saint-Emilion worden best mooie wijnen gemaakt. Verbreed het assortiment met een substantiëlere middenmoot die betere kwaliteit aan een aanvaardbare prijs biedt in plaats van flessen onzalig druivenferment te verpatsen aan weggeefprijzen (of zelfs gratis uit te delen zoals u aan het eind van Megavino deed?!).
Zoek elders in Frankrijk naar de betere koopjes. Beste aankopers, hebt u al eens gehoord van de appellaties Montravel, Côtes de Duras of Fronton? Daar komen lekkere, eenvoudige drinkwijnen vandaan aan een al even lekkere en eenvoudige prijs. Waar is die Corbières en die Bergerac gebleven waar u 20 jaar geleden onze ouders mee om de oren sloeg? Ik zal u wat verklappen: die is er nog altijd en hij is gemiddeld zelfs beter dan 20 jaar geleden. Laat die vrachtwagen eens tot in de Rhône-vallei rijden. Ook daar vindt u simpele en eerlijk geprijsde wijnen voor het rapen ... . Liefste aankopers, kijk eens wat minder naar uw Excell-bestandje, leer zelf eens wat meer over wijn en denk eens wat verder dan het volgende zakenjaar reikt.
Kortom, beste wijnaankoper, doe eens wat meer moeite alstublieft. Dit volstaat echt niet!

Net voor ik vertrok op mijn werk zoemde mijn broekzak. "Allez, wie moet me nu weer hebben. Ik ben net aan het inpakken. Gvd", dacht ik bij mezelf. Ik nam op, zag wie het was: "Ha, jongeman ...", zo weet mr. Winejockey meteen dat ik het ben. Meer nog, ik ben altijd in voor een half uur telefoongeklets met die kerel. Zelden zo kunnen zwansen als een oud wijf met een andere vent. "Weet je het al?", ging het aan de andere kant. "Weet ik wat al? Wat moet ik weten?"

1. De Godfather van les Sans-souffristes.
"Ben je de laatste twee uur op Facebook geweest?"
"Euh, ja." Ik had het net openstaan. Doe ik altijd voor ik vertrek.
"Waarom misschien?"
"Heb je Hans Dusseliers pagina gezien?"
"Euh, nee!?" Er zal toch niks met Hans zijn, flitste het door mijn hoofd. Facebook stond toch nog open, dus ik kon nog even snel kijken: "J’apprends avec beaucoup de tristesse la mort de Marcel Lapierre, ce formidable vigneron des vins nature. Je n'arrive pas à y croire! Ce soir, un GRAND MORGON en hommage à Marcel !!" Wat? Dat kan niet.
Tegelijkertijd, aan de andere kant van de lijn: "Marcel Lapierre is dood."
Ik kon het niet verder brengen dan een verontwaardigd: "Allez, dat kan toch niet. Marcel Lapierre, dat kan niet ... . Hoe kan dat nu?"

Marcel Lapierre, de godfather van les sans-souffristes, is niet meer onder ons. De man die de wijsheid van Jules Chauvet vertaalde naar de wijde wijnwereld gaf deze morgen de ongelijke strijd op tegen kanker, een slepende ziekte die hij voor zowat iedereen trots verborgen hield. Mr. Winejockey had nog de chance hem afgelopen zomer in levende lijve te ontmoeten en moest toegeven dat hij er ook niks van begreep: Marcel liep er kiplekker bij zoals altijd. Geen vuiltje aan de lucht. Integendeel. Ikzelf kan het nog altijd niet vatten, net als Hans misschien. Marcel leek zo ondertussen, ook al had ik hem nooit persoonlijk ontmoet, een vaste waarde geworden, iemand die er altijd was, is en zou zijn. Zijn flessen in de kelder ... ja, dat was gewoon gebottelde Marcel voor mij. Een beetje zoals een goede kameraad, die je maar heel af en toe ziet, maar waarvan het altijd goed is te weten dat hij er gewoon is.

2. Naturel, c'est par opposition.
Marcel was ook, zonder het te weten natuurlijk, de eerste die me echt bekeerde tot de natuurlijke wijn. (Voor hoeveel mensen zou hij dat niet geweest zijn?) Het begon allemaal met een Bianco Trebez van Dario Princic. 2003, 'k zal het nooit meer vergeten: dat meneertje met dat baardje van Ikwilwijn vond dat ik dat toch eens echt moest proeven. "Interessant", gaf ik te kennen. Hij snuffelde ook eens aan het glas en besloot dat deze niet was zoals hij hoorde te zijn. Plop, andere fles open. Man, dat was echt lekker. Enfin, toen ik die avond naar huis ging kreeg ik nog een flesje Beaujolais mee. Morgon welteverstaan. Dat moest ik maar eens opdrinken terwijl ik in Kermit Lynch zat te lezen. Zo gezegd, zo gedaan, de avond erna: flesje open, boekje open. Lezen en drinken. De telefoon: "En?", aan de andere kant van de lijn. "Ja, wel lekker, maar ik ben er niet zot van", zei ik heel eerlijk (zoals altijd). "Allez, gij", door de hoorn. Maar, wat wijnmens niet wist, was dat ik driekwart van de fles in de koelkast zette en de dag erna terug probeerde. Tja, bij pensen met wortelpuree. Op m'n eentje, want Cabernette zat in het buitenland op één of ander congres. Oeps, na een uurtje was die fles leeg. Gvd, waarom had wijnmens me daar nu geen tweede van meegegeven?
Dat was dus een Morgon van Marcel Lapierre. Het millésime weet ik niet meer, maar wat ik me nog altijd zal blijven herinneren, was dat dit voor mij de wijn was die me finaal over de streep haalde. Sindsdien ben ik verknocht aan dit sappig, druivig, eerlijk soort wijnen. Noem het 'natuurlijk wijn' als je wil, voor mij is het gewoon 'echte' wijn. Wijn die niet gemaakt is, wijn die zichzelf kunnen worden is. Of, zoals Marcel het zelf eens verwoordde in een videofragmentje op z'n website: "Le vin dit naturel, il n'est pas naturel puisqu'il est guidé. Mais, quant on veut dire naturel, c'est par opposition à industriel, technique, formaté." Simpele woorden, maar woorden die veel meer betekenen dan wat er staat. Net als Marcels wijnen: simpele wijnen, maar wijnen die veel verder reiken dan wat zo op het eerste gezicht in je glas hangt.
Marcel, wij vergeten je niet: je leeft verder in de wijnen van je eigen hand, van je zoon, van je volgelingen. Meer nog, je leeft verder in de gesprekken, het genot, het plezier van zovele wijndrinkers van de nieuwe generatie die je opnieuw een levend, oprecht product leerde appreciëren, een product met veel respect door mensenhanden gepuurd uit wat de natuur ons tegelijkertijd in al haar eenvoud en rijkdom te bieden heeft.
Merci, Marcel. On ne t'oubliera jamais.