The Orbis of Wine

Wie deze website af en toe bezoekt, nieuwe artikelen leest en/of wat gedachteloos er doorheen scrollt, zal in enkele zinnen vast wel kunnen vertellen wat de kern van onze benadering is tot wijn en alles wat daarmee te maken heeft. Wijn is voor ons veel meer dan alleen een kostbaar goedje in het juiste glas, een fles met een pocherig etiket erop of een obligate stemmingmaker op een feestje. Nee, wijn is voor ons één van de meest intrigerende cultuurobjecten die de mensheid voortbrengt.

1. Zet die fles al maar aan uw hoofd.
Hoezeer ik mijn hersens ook pijnig, hoezeer ik ze ook relaxerend baad in edel en geestrijk druivennat, ik kan me echt niet meer herinneren welke wijnblogger er op die laatste bijeenkomst in Per Tutti te Leuven met het geschifte idee kwam aandraven eens een reeks posts te versieren rond een letter. Ik moet die avond teveel genoten hebben van Maule's sappige Sassaia, Schuellers knappende Pinot Noir of Brignots onvergelijkelijk waanzinnige Savagnin. De reden waarom er uit hoofde van één onder ons snoodaards altegader het idee ontstond maar wat te posten rond de letter "V" zal voor mij waarschijnlijk altijd in de eeuwige nevels van vergetelheid gehuld blijven. Wie het ook zij: deze post heb jij op je geweten, collega!
Een post waarvan ik nu al met vooruitzicht zit te genieten, maar waarbij ik eigenlijk ook heel goed zou kunnen begrijpen dat u, lezer, na deze paragraaf compleet het Noorden kwijtraakt en zich met gefronste wenkbrauwen hardop afvraagt: "Waar heeft die het nu in godsnaam weer over?" Wel, ik wil u al een tip geven, vooraleer u het helemaal voor bekeken houdt: gewoon doorlezen, deze post en dan dat andere waarover u in deze post leest, ook eens vastnemen en doorlezen, om het daarna nog eens te lezen en nog eens te lezen. Een beproeving misschien, maar dan één zoals u nog nooit tevoren genoten hebt. Een tweede tip: neem er een glas of zelfs een fles wijn bij. Nip af en toe, en als het u echt teveel wordt, zet ze dan gewoon aan uw hoofd en klok haar gulzig achterover. Lach verlegen om uw nooit eerder geziene gedrag naar een u verbouwereerd aanstarende echtgenote/echtgenoot en beweer met stelligheid dat uw bedprestatie vannacht er alleen maar wel bij zal varen. Vrouw- of manlief zal begrijpend knikken, van opluchting even zuchten en in het beste geval al maar vast het bed gaan voorverwarmen.
Wel, een boekengek als ik vragen wat te schrijven over of rondom de letter "V" is zoveel als aan een Bourgogne-boer vragen welke de beste rode druif ter wereld is. Er is namelijk maar één en ook werkelijk maar één item dat zo door de geest flitst als een op hol geslagen stroboscoop wanneer je mensen die dag in dag uit leven met literatuur vraagt wat over een "V" te zeggen. Nee, als u gedacht had dat ik het hier gingen hebben over Viognier, Vin de Table, Vitovska of een hele resem Vitis-soorten, dan had u het mis. Ik ga het hebben over "V" en niets meer dan "V". Maar vooral niets minder dan "V" ... een vijfhonderd dicht bedrukte pagina's tellende turf die de wereldliteratuur in één veeg op zijn kop zette. "V", het boek dat in 1963 het postmodernisme landde in de VS en sindsdien nog steeds schokgolven zendt door de hedendaagse literatuur.

2. Dort, Wo man  Bücher verbrennt ... .
Snobistisch, hè, zo beginnen tetteren over moeilijke postmoderne boeken, terwijl u, beste lezer, een streepje wijn verwacht had; een zachte penseelstreek ví, vin, vino, vinum. Snobistisch ... of zal ik zeggen pseudo-intellectueel? Jaja, dat moet het zijn: pseudo-intellectueel, met de neus in de lucht, een vermanend vingertje wiegend en het hoofd in de nek. Met de lippen naar voren getuit uitgesproken alsof het om een uitspuwensklaar zuur tafelwijntje gaat. Een gemeen 'wijntje' dat ons fruitig en gevanilleerd Bordelees gezalfd mondepitheel niet verdraagt en dus net als kokhalsreflex, een tuitreflex oproept. Spuwen maar op die pseudo-intellectueel! Een boekenlezer voorwaar! Stenigt hem, verbrandt hem. Lasst die Bücher brennen! Een laaiend vuur waarrond wild gedanst wordt door de nieuwe godjes van onze netjes in het gelid marcherende wijncultus met de onderpastoors van de Vlaamse wijnkerk voorop.
"V", van Churchills 'Victory', natuurlijk, maar ook van beide triomfantelijk in de lucht gestoken vingers: "onze boogschutters hebben nog steeds twee vingers, kom maar op", maar eveneens de "V" van de Valkyrie, de valkyrja, Noorse oorlogsgodinnen, die de grootste helden meevoerden naar het Walhalla, of simpelweg de "V" van V., het nooit onthulde personage waarnaar Herbert Stencil eeuwig op zoek blijft in Thomas Pynchons "V", een postmoderne bom die de Amerikaanse literatuurscène vanbinnenuit hervormde. "V" is geen boek als een ander, geen boek als de boeken die we allemaal zo graag lezen. Boeken met een nette plotstructuur, een steeds weer geëtaleerde samenhang van begin tot eind, een rode draad waaraan de lezer zich veilig kan vasthouden. "V" is geen Aspe of geen - voor de zelfgeavoueerde avontuiurlijke kenners onder ons - Dimitri Verhulst. "V" lijkt op het eerste gezicht een totaal achronologisch samenraapsel van verhaalfragmenten waarin hier en daar tussen een stortvloed andere personages steeds weer dezelfde personages op de meest onmogelijke tijdstippen en plaatsen terugkeren. "V" is een kaleidoskoop, en zoektocht naar V., de revolterende kracht die in vrouwengedaante telkens weer opnieuw lijkt te verschijnen in tijden van revolutie en omwenteling. "V" is de zoektocht naar de breuk aanééngelijmd door de tragische strappatsen van Billy Profane, profane, ketterse Willy, de schlemiel die de wereld als een gladde bol had willen vatten, maar tegelijkerijd ook in zijn doen en laten beseft dat dat pure projectie, illusie, fata morgana van de bovenste plank is. "V" is de etalering van het eindeloze web verwijzingen, die klevende context die geen enkele tekst op zichzelf laat bestaan, geen individu strak en veilig omlijnd weet en boven alles elke betekenis in ontelbare splinters doet uiteenspatten. "V" is het boek van de eeuwige zoektocht, het eindeloze 'en verder'.

3. De V van 'Vuck you!'
Was Pynchon ook maar wijnmaker. Had hij hier en daar ook maar eens een wijnbom gedropt, liefst in Maryland, in Firenze, op de kaaien van Bordeaux, ... , of liever nog langs de terrassen van het heilige wijngemaak en het bewierrokende holle wijngeschrijf. Pynchon had een wijnmaker kunnen zijn die geen enkel stofje terroir, geen minuut wijnmakerstraditie, geen inch moderne techniek, geen letter vineuze filosofie of geen celletje ampelografische eigenheid onbekeken zou laten. Nuance, oneindigheid, links naar het ontstaan en de geschiedenis van een wijn, je zou ze allemaal zonder problemen kunnen herkennen in het complexe web dat in de tranen van je glas hangt. Je zou er wel heel wat tijd voor nodig hebben natuurlijk, een fles of zoveel en vooral heel wat degelijke wijnliteratuur en een tot de nok volgestouwd wijngeheugen binnen handbereik.
Dat mag wijn wel voor ons zijn. Geen zoveelste post-’90 Lagrange, die misschien wel onberispelijk gecomponeerd is en feilloos van aanzet over kern en finale tot retronasale flux verknoopt blijkt, of mooi zoveel soorten bessen in het fruitmandje deponeert en ook nog wat houtimpressies evoceert. Nee, dat soort wijnen hoeft voor mij niet meer. Het zijn de Dan Browns en de Pieter Aspes van de wijnwereld. Goed gemaakt en straf geschreven, maar oeverloos saai, wat tot in het kleinste detail voorspelbaar. Meer nog, het is het type wijnen dat je kan vergelijken met die zogenaamd realistische literatuur ... het type literatuur dat we allemaal zo graag lezen omdat het herkenning teweeg brengt, voorspiegelt een authentieke blauwprint van de werkelijkheid in lettertjes tot de lezer te brengen. ‘Voorspiegelt’ zeggen we wel, want ze behoren tot dat type boeken dat werkelijkheid construeert als geen ander en dus in alle opzichten meer fake aan de dag legt dan gelijk welk ander boek zonder authenticiteitspretenties.
U begrijpt vast waar ik heen wil: ik ben in mijn korte carrière als wijnliefhebber of wijnzot het soort flessen dat beweert alle authenticiteit in het glas te brengen met een passie gaan haten die haar gelijke niet kent. Je kent ze wel: die flessen die op het achteretiket beweren ontsproten te zijn aan een eeuwenoude traditie, aan een familiestamboom die terugloopt tot de verbanning uit het aards paradijs, aan kastelen en logebroeders die met hun holle kastesymboliek pretenderen de gebottelde waarheid te legitimeren. Die ergernis om holle frasen en grootst-gemene-deler-larie die verkocht wordt op zowat 90% van de wijnflessen in omloop, zorgt er van de wederomstuit voor dat ik me alleen maar uitzinnig kan verkneukelen - tot op het giechelige af - wanneer ik een fles Grand Q Glacé van Alonso's Château Gonfalble ophaal of Bonny Doons groteske sapjes op tafel zet.
Heerlijk, zo van die wijnmakers die gewoon wijn maken in plaats van allerhande stroperige nonsens te verzinnen om op een fles af te draaien. Wat een verademing, na al die lamlendige fabriekssurrogaten met een jaarlijkse smaakconsistentie die niet erg moet onderdoen voor Coca-Cola, eindelijk echte wijnen, wijnen met een ziel. Wijnen waarvan de wijnmakers in hun constante zoektocht naar de beste expressie van een bepaalde druif, van een bepaald terroir, van een bepaald soort wijn de grenzen van de waarheid, Verity aftasten, zoeken datgene waarvan maar af en toe een glimp op te vangen is. Een glimp met een verschroeiend effect, want wie kan de waarheid recht in de ogen kijken? Met dit balanceren op het scherp van de snee, het tot het uiterste uitrekken van de mogelijkheden leveren deze wijnmakers wel iedere keer explosieve staaltjes kunst af. Wijnmakers als Alonso of Grahm slagen er telkens weer in unieke kunstwerkjes af te leveren die een complexe getuigenis zijn van hun gepassioneerde zoektocht naar kennis. Het zijn stuk voor stuk wijnen die de onmetelijke context waarin ze tot ontstaan kwamen laten meevibreren in elke slok, elke drup die je ervan op de tong laat glijden. Wijn met een 'sense of place' - of dat nu terroir moge heten of niet.
Ik wil hierbij dan ook hulde brengen al die wijnmakers die hun intelligentie, hun visie, hun kennis en hun passie onbaatzuchtig onder kurk trekken en zo ontelbaar veel wijnliefhebbers de kans geven die ervaring mee te beleven, te koesteren en te herinneren. Noem ze maar: Charly Thévenet, Pierre Overnoy, Dard & Ribo, Markus Schneider, Randal Grahm, Eva Clüsserath, Clive Dougall, Marcel Lapierre, Matthieu Cosse & Cathérine Maisonneuve, Yvonne Métras, Erich Pfifferling, Marc Brignot, Pascal Simonutti, de Bruniers, Yann & Loïc Lechartier, Gérard Schueller, Ugo Bing, Pierre & Cathérine Breton, Fred Cossard, Emidio Pepe, Marc Pesnot, Ulysse Colin, Dario Princic, Loris Follador, Maria Theresa Mascarello, ... en nog zovele anderen. Gelukkig maar, want zij heffen de dam tegen de vernichtende smaakvervlakking, de betuttelende commodificatie en de manicheïstische marketingspelletjes die onze globaliserende wijnmarkt tot treurens toe blijven regeren.

Een welgemeende "V" in uw gezicht, mijn beste wijnapparatsjik!